Yezid: fateh, yoxsa müsəlman torpaqlarını rüşvətlə satan xəyanətkar?

Yezid: fateh, yoxsa müsəlman torpaqlarını rüşvətlə satan xəyanətkar? Tanınmış ilahiyyatçı Natiq Rəhimov Elşad Miriyə cavab verdi

“Yezidin dövründə İslam çox geniş yayılıb. Bu, tarixdə faktla sübut olunur. Bunu heç kim inkar edə bilməz”. Bu sözləri APA internet TV-sinin aparıcısı öz sensasion, qıcıqlandırıcı bəyanatları ilə daim gündəmdə qalmağa çalışan dırnaqarası “ilahiyyatçı” ilə müsahibəsində söyləyib. APA-nın özünün məqsəd-məramı, bəzi aparıcılarının mənəviyyatı (Füzuli və Nizami haqqında bu kanalın aparıcısının FB-də işlətdiyi təhqiramiz ifadələr hələ yadımızdan çıxmayıb), verilişə dəvət olunmuş “ilahiyyatçının” Kedicikli Hoca ilə qazandığı imic – bütün bunları bir kənara qoyuruq. Aparıcının savadsız və məsuliyətsiz bəyanatına “ilahiyyatçının” bəli-bəli deməsini və Yezidin sadəcə bir səhv (günah və cinayət yox, səhv) etdiyini söyləməsini də görməməzliyə vururuq. Diqqətimizi Yezidin zamanında İslamın çox geniş yayılması və bu faktın inkar edilməyəcək dərəcədə möhkəm olması barədə sensasion bəyanat cəlb etdi və bu deyilənlərin tarixdə əsası olub-olmadığını yoxlamaq qərarına gəldik. Əvvəla, hələ birinci xəlifə Əbu Bəkrin zamanında başlamış, əvvəlcə Şam istiqamətində uzanmış, daha sonra İran, Orta Asiya və Şimali Afrika cəbhələrinə bölünmüş müsəlman fəthləri o zamanın səciyyəvi reallıqlarından biri idi. Bütün xəlifələr bu istiqamətdə müəyyən səylər göstərmişlər və göstərməli idilər. Çünki bu, dövlət siyasətinin tərkib hissəsi idi. Formal olaraq bütün xəıifələrin zamanında cəbhə bölgələrinə qoşunlar göndərilir, iri və kiçik miqyaslı hərbi əməliyyatlar aparılırdı. Bu hərbi əməliyyatların heç də hamısı müsəlmanlar üçün uğurla nəticələnmirdi. Əslində hər göndərilən qoşun və hər döyüş də fütuhat demək deyildi. Sadəcə olaraq, sərhəddə növbə şəkən əsgərləri yeniləri ilə əvəz etmək, üsyan qaldırmış şəhərləri qaytarmaq, düşmən tərəfin hücumlarına cavab vermək üçün də qoşun göndərilməli idi. Yəni hər hansı xəlifənin zamanında Şam, Afrika, Orta Asiya və ya başqa istiqamətlərdə qoşun göndərilməsi heç də mütləq mənada yeni fəthlərin olması anlamına gəlmir. Təbii ki, Yezid də dövlətçilik ənənəsinə sadiq qalaraq, formal da olsa, cəbhəyə yeni qoşunlar göndərməli idi və bu barədə salnamələrdə ara-sıra məlumatlar da mövcuddur. Bu, məsələnin bir tərəfi. İkincisi, Yezidin hakimiyyət dövrü qısa və keşməkeşli olmuşdur. Onun başı daxili üsyanları yatırmağa qarışmışdı. Ölkədə vətəndaş müharibəsi gedirdi, Kufə qiyama hazırlaşırdı və İmam Hüseyni dəvət etmişdi, Hicaz özünü xəlifə elan etmiş Abdullah ibn Zübeyrin ixtiyarında idi. Belə bir şəraitdə sərhəddən kənara hərbi qüvvə toplamaq və uğurlu döyüşlər aparmaq sadəcə olaraq qeyri-mümkün idi. Tarix bunu sübut edir ki, daxili mübarizəyə başı qarışmış demək olar ki heç bir hökmdar fəthlərə vaxt və imkan tapmayıb. Güclü hökmdarlar belə, yalnız ölkə daxilində sabitliyə nail olandan sonra nəzərlərini ölkə xaricinə yönəltmişlər, daxildə vəziyyət gərginləşəndə isə hətta öz qonşuları ilə müvəqqəti sülh bağlayaraq ordunu sərhəd məntəqələrindən ölkənin içərisinə yönəltmişlər. Bu da məsələnin ikinci tərəfi. Üçüncüsü, Yezidin bacarıq və qabiliyyəti, hökmdarlıq səriştəsi mühüm fəthlərə imza atmağa imkan verməzdi. O, xilafət daxilində vəziyyəti nəzarət altında saxlaya bilmirdi, o ki ola xilafət hüdudlarından kənarda fəthlər aparsın. Yeziddə nə iman, nə fərasət, nə də atasından fərqli olaraq hiylə var idi. Yenə Müaviyə zamanındalı fəthlərdən danışsaydılar dərd yarı idi. (Hərçənd ki, Müaviyə də öz hərbi əməliyyatlarını ölkədə sabitlik yaratdıqdan, İmam Əli və İmam Həsəndən xilas olduqdan sonra apara bilmişdi). Əgər Yezidin zərrəcə düşüncəsi və fərasəti olsaydı, atasının vəsiyyətinə əməl edər, İmam Hüseyni qətlə yetirməklə dünyasını və axirətini cəhənnəmə çevirməzdi. Bu cür düşüncə və fərasət sahibinin böyük fəthlər planlaşdırmasını düşünmək ya sadəlövhlükdür, ya da axmaqlıq. Nəhayət, dördüncüsü. Aparıcının öz iddiasını hansı mənbələrdən əxz etməsi tam qaranlıq məsələdir. Heç bir mötəbər mənbədə Yezidin zamanında nəzərəçarpacaq böyük fəthlərin baş verməsi barədə məlumata rast gəlmirik. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, o da öz sələfləri və xələfləri kimi cəbhə bölgələrindəki hərbi qüvvələri mütəmadi olaraq yeniləri ilə əvəzləmişdir. Onun da zamanında bəzi hərbi əməliyyatlar baş vermişdir. Amma bu döyüşlərin bir hissəsi müsəlmanların xeyrinə qurtarsa da, bir hissəsi ağır məğlubiyyətlə nəticələnmişdir. Təbəri, Məsudi, İbn Xəldun kimi böyük tarixçilər öz kitablarında Yezid zamanında hər hansı fütuhatın olmasına işarə vurmamışlar. Hətta tarixi hadisələrin təsvirində gen-bol məlumatlar verməsi, mövzuya dəxli olan və olmayan bütün xəbərləri bir araya toplaması ilə seçilən Təbəri Yezid zamanındakı hadisələri kifayət qədər xırdalıqlarla təsvir etsə də, yalnız Orta Asiya istiqamətində üç şəhərin əhalisindən bac-xərac alınmasından danışır. Bu üç şəhərin ikisi Xarəzm və Səmərqənddir, üçüncü şəhərin adını isə Təbəri ümumiyyətlə qeyd etmir və onun Xarəzm yaxınlığında yerləşdiyini yazır. Biz İslam tarixi barədə bəzi mənbələri araşdırarkən, Yezidin zamanındakı xarici siyasət barədə maraqlı məlumatlar əldə etdik. Aydın oldu ki, onun zamanında nəinki heç bir diqqətəlayiq fəth baş verməmişdir, əksinə, Yezid özündən əvvəlki xəlifələrin tutduğu əraziləri saxlaya bilməmiş və geri qaytarmışdır. Şimali Afrikada əldə edilmiş bütün keçmiş uğurların üzərindən Yezidin zamanında xətt çəkildi və müsəlmanlar bu torpaqlardan qovuldular. Müsəlman dəniz donanmasının fəth etdiyi Kipr, Rodos və sair adalar Yezidin zamanında Bizansa qaytarıldı. Maraqlıdır ki, özü də qanlı savaşların nəticəsində yox, rüşvət müqabilində qaytarıldı!!! İslam fəthləri mövzusunda qələmə alınmış ilk və mötəbər mənbələrdən sayılan Bəlazurinin “Fütuh əl-buldan” (Şəhərlərin fəthi) kitabında yazılıb ki, Yezid hakimiyyət başına keçdikdən sonra Kipr adasındakı müsəlman qarnizonunu geri çağırmış və Kiprdə müsəlmanların saldığı şəhəri uçurmağı əmr etmişdi: “Mühəmməd ibn Müsəffa əl-Himsi Vəliddən rəvayət edir ki, bizə bu xəbər gəlib-çatdı ki, Yezid ibn Müaviyə hədsiz miqdarda çoxlu mal-dövlət rüşvət alıb, Kipr qoşununu geri çağırdı. Qoşun geri dönəndən sonra Kipr əhalisi müsəlmanların şəhərini və məscidini dağıtdı” (Bəlazuri. Fütuh əl-buldan, Beyrut, miladi 1987-hicri 1407-ci il nəşri, səh. 209). Yenə həmin kitabda Bəlazuri Rodos adasının fəthindən danışaraq qeyd edir ki, müsəlman qarnizonu Rodosda ələ keçirdikləri qalada yeddi il məskunlaşmışdı. “Müaviyə öləndən sonra Yezid Cənadəyə (Rodosdakı müsəlman qarnizonunun rəisinə) məktub yazıb əmr etdi ki, qalanı uçurub geri dönsün” (səh. 330). Məşhur tarixçi İbn Əsir də “əl-Kamil fi-l-tarix” kitabında Müaviyə zamanında, hicri 54-cü ildə Konstantinopol yaxınlığındakı Ərvad adasının fəth edildiyini qeyd etdikdən sonra yazır: “Müaviyə öldükdən və oğlu Yezid hakimiyyətə keçdikdən sonra onlara (əsgərlərə) əmr etdi ki, adanı tərk edib qayıtsınlar, onlar da qayıtdılar” (İbn Əsir. Əl-Kamil fi-l-tarix, Beyrut, miladi 1987-hicri 1407-ci il nəşri, 3-cü cild, səh. 344). Yezidin uğursuzluqları yalnız Aralıq dənizi ilə məhdudlaşmırdı. Onun zamanında Şimali Afrika istiqamətində aparılan əməliyyatlar da məğlubiyyətlə nəticələnmişdi. Yezidin sərkərdəsi Üqbə ibn Nafe 682-ci ildə ətrafında azsaylı döyüşçünün olmasına məhəl qoymadan Şimali Afrikanın içərilərinə qədər soxuldu. Nəticədə bərbər tayfaları onu pusquya salıb, bütün dəstəsi ilə birlikdə öldürdülər. Bundan sonra bərbərlər əks-hücuma keçib, müsəlmanları Məğrib torpaqlarından sıxışdırdılar. Məşhur şərqşünas Marshall G.S.Hodgson “The Venture of İslam” (İslamın cəsarəti) adlı kitabında Yezid haqqında yazır: “Yezid dörd qarışıq il boyunca (680-683) Müaviyənin siyasətini davam etdirdi. Amma idarəçilikdə onun qədər bacarıqlı deyildi. Onun əsgərləri şimal-şərqi İranda irəliləməkdə idilər. Amma bizanslılar qarşısında Yezid müdafiə vəziyyətini almışdı. Müaviyənin ölümündən əvvəl başlamış və dörd il davam etmiş İstanbul (Konstantinopol) mühasirəsi böyük itki verərək yarımçıq buraxıldı. Suriya dağlarında məskunlaşmış xristianlar Bizansın dəstəyi ilə hücumlar həyata keçirirdilər. Yezid öz hakimiyyətinin başlanğıcında Bizansla sərhəddi möhkəmlətməyə məcbur oldu. Onun Məğribdəki (Şimali Afrikadakı) nümayəndəsi bərbərləri qıcıqlandırdı və bərbərlər uğurla nəticələnən hücuma keçdilər”. (M.G.S.Hodgson. İslamın serüveni (türkcə tərcümə), İstanbul 1995-ci il nəşri, 1-ci cild, səh. 162). Beləliklə, Yezidin Şimali Afrikadakı hərbi kampaniyası da tam iflasa uğradı. Üqbə ibn Nafe əvvəlcə uğur qazana bilsə də, bu uğuru qoruyub-saxlamağı bacarmadı. Nəticədə, xeyli müsəlman əsgəri öldürüldü, müsəlmanların Şimali Afrikadakı əsas dayağı sayılan Qeyruvan şəhəri bərbərlərlə bizanslıların birləşmiş qüvvələri tərəfindən ələ keçirildi. Yezidin sərkərdələrinin Orta Asiya yürüşü az-çox uğurlu olsa da, birmənalı dəyərləndirilə bilməz. Bu cəbhədə də qələbə ilə məğlubiyyət bir-birini əvəz edirdi. Zənnimizcə, Yezidin hakimiyyət illərini ən gözəl dəyərləndirən şəxs İbn Cövzi olmuşdur. O, Yezid haqqında yazırdı: “Nə deyim bir adamın barəsində ki, üç il hakimiyyət sürmüş, birinci il Hüseyn ibn Əlini qətlə yetirmiş, ikinci il Mədinə əhalisini qorxudub camaatın qanını halal elan etmiş, üçüncü il də Allahın evini mancanaqlardan daşa tutmuşdur?” (Sibt ibn əl-Cövzi. Təzkirət əl-xəvass, səh. 291-292). Həqiqətən, Yezid təqribən 3 il yarım davam etmiş xəlifəlik dövründə üç böyük cinayətə imza atdı. Hakimiyyətə gəldikdən təqribən altı ay sonra İmam Hüseyni (ə) görünməmiş qəddarlıqla qətl etdirdi. Bundan iki il sonra – hicri 63-cü ildə Yezid, ona qarşı qiyam qaldırmış Mədinə əhalisini amansızlıqla cəzalandırdı. Şam qoşunu Mədinəyə daxil olanda şəhərdəki hər şey – sakinlər də daxil olmaqla – əsgərlərə halal elan edildi. Mədinədə minlərlə adam, 700-dən artıq elm əhli və Quran qaresi, o cümlədən 80 səhabə qətlə yetirildi. Qadınların və qızların namusu tapdalandı. Sonra Yezidin əmri ilə qoşun Məkkəyə sarı istiqamət aldı. Məkkəyə sığınmış Abdullah ibn Zübeyri məğlub etmək üçün Şam qoşunu şəhərə mancanaqlardan iri daşlar atmağa başladı. Daşlar Kəbənin divarlarını uçurtdu, Kəbənin üzərindəki kisvə (örtük) yandı... Yezidin fütuhat sərgüzəştləri barədə ağızdolusu danışanlar elə onun atası Müaviyənin vəhy katibi olduğunu həyasızlıqla iddia edən qüvvələrdir. Bu yazını oxuduqdan sonra onların öz fikirlərindən dönəcəklərini güman da etmirik. Çünki Allah onların qəlbini möhürləmiş, gözlərinə və qulaqlarına pərdə çəkmişdir. Qoy təriflədikləri Yezidlə bir cərgədə məhşərə gətirilsinlər. Yezidin isə əsil qiymətini tarix verib. Yüz illərdir ki, susuz insanlar su içib sərinliklərini yatırandan sonra bir cümlə deyirlər: “ALLAH YEZİDƏ LƏNƏT ELƏSİN!” P.S. Sadəcə maraqlıdır. Son illərdə Yezidi millətimizə az qala “qəhrəman” kimi sırımaq istəyənlərin məqsədi nədir? Bu, sadəcə savadsızlıq və axmaqlıq məsələsidi, ya məhz Əhli-beyt düşmənçiliyi? Natiq Rəhimov

“Askerden” müthiş iddilar! Türkiye IŞİD’e terörist topluyor

Sadece Katar ve Suudi Arabistan’ın değil, Türkiye’nin de dünyanın dört bir yanından radikal dinci katil terörist topladığı belli olmaya başladı. Genelkurmay İstihbarat eski Başkanı Emekli Korgeneral Hakkı Pekin, Milli İstihbarat Teşkilatı’nın (MİT) emekli bir tuğgeneralin kurduğu şirket kanalıyla paralı asker (radikal dinci teröristler) toplayarak Suriye’ye, IŞİD ve El Nusra Cephesi'ne yolladığını, Katar’ın da bu amaçla Türkiye’de naylon şirketlerinin olduğunu ileri sürdü. Pekin, hükümetin MİT’le Suriye’ye terör ihraç ettiğini ifade etti. Pekin, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın MİT Müsteşarı Hakan Fidan’ın istifasının ardından Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ile ittifak arayışına girdiğini söyledi.

Emekli olduktan sonra Vatan Partisi’ne katılan Pekin, Zaman gazetesinden Doğan Ertuğrul’un sorularını yanıtlarken çarpıcı iddialarda bulundu. 

Pekin’in sorulara verdiği yanıtlar şöyle:

- Belki de Silahlı Kuvvetler tarihinin en açık sözlü komutanısınız. TSK’nın kurumsal yapısını çok sert eleştiriyorsunuz. Silah arkadaşlarınızdan tepki gelmiyor mu?
Hayır, silah arkadaşlarımdan olumsuz bir tepki almadım. Sadece bir arkadaşım, bir komutanın “bu aşamada bu kadar açık eleştiri yapmamamı” istediğini söyledi. Emekli bir orgeneralimiz de, bir toplantıda bana, terfilerde komutan eşlerinin etkisi olduğunu söylediğim için “Sana çok kızgınız. Aydınlık gazetesi alıyoruz ama seni okumuyoruz. Vatan Partisi’ne oy vereceğiz ama senin için değil” dedi. Şu anki komuta kademesiyle de görüştüm, onlardan da olumsuz tepki gelmedi. TSK’nın eleştiriye ihtiyacı var, çünkü kapalı bir toplum. Kimse eleştirilmediği için her yaptığımız şeyi doğru sanıyoruz.

ASKERİN İŞİ ÜLKE SORUNUYLA UĞRAŞMAK DEĞİL

- TSK’yı hangi konularda eleştiriyorsunuz? TSK neyi yanlış yaptı ya da yapıyor? 
TSK, Soğuk Savaş’tan bu yana malzeme alımı dışında bir şey yapmadı. Bütün dünya orduları değişti ama Silahlı Kuvvetler aynı kaldı. Oysa değişen tehditlere karşı TSK’yı yeni baştan dizayn etmemiz gerekirdi. “Daha az maliyetle bu ülkeyi nasıl savunuruz?” diye uğraşacağımız yerde ülke sorunları ile uğraştık. Oysa ülke sorunlarıyla uğraşmak hükümetlerin, sivil iktidarların işi… Silahlı Kuvvetler çok büyük bir enstrüman, özellikle diplomatik anlamda. Ama Türkiye, şu an bu konumda değil. Silahlı Kuvvetler sadece savaşta kullanılmaz. Bu en son seçenektir. Caydırıcı olursanız, daha az maliyetle hedefe ulaşırsınız. Mesela geminizi bir yerlere gönderir, o varlığınızı bir enstrüman olarak kullanırsınız. Mesela Akdeniz’de denizaltı çok önemlidir, çünkü uzaydan göremezsiniz, gönderirsiniz orada kalır. Ama düşünün ki denizaltılarımızda karaya atılacak füzeler bile yok. Bunlarla uğraşmamız gerekirken başka şeylerle uğraştık.

- “Başka şeylerle uğraştık” derken siyaseti mi kastediyorsunuz?
Evet, siyaseti kastediyorum. İrtica geliyor dedik, başka şeyler söyledik. Üstelik bunları toplum içinde, bağıra bağıra söyledik. Oysa bunların söyleneceği yerler bellidir. MGK’dır, askerî şûradır, başbakan ve cumhurbaşkanı ile yapılan görüşmelerdir. Şunu görmemiz lazım; bu ülkede yaşayan herkes en az asker kadar bu ülkeyi seviyor.

ASKERLERDEN HESAP SORULMASI LAZIM

- Bu sözü bir komutanın ağzından duymak çok şaşırtıcı…
Ama gerçekten öyle… Askerin görevi en az maliyetle ülkenin savunmasını en iyi şekilde yapmaktır. Biz bunu yapamadık. Bunu yapamadığımız için bizden hesap sorulması gerekirdi. Mesela ABD’de genelkurmay başkanı çıkıyor, askerî harcamalarla ilgili parlamento komisyonuna hesap veriyor. Bizde de bu harcamaların denetlenmesi, mutlaka kontrol edilmesi gerekir. Ama olmuyor.

- Ama TSK sivil denetime karşı çıkıyor…
Çünkü askerle sivil arasında çatışma var. Bu çatışma bizi yanlış yerlere sevk ediyor. Oysa asker sivilin işine karışamaz. Çünkü sivil, siyasete bağlıdır. Ama Silahlı Kuvvetler ne yapar? Karar aşamasında sivil iktidara öneriler sunar. Doğru kararların alınmasını sağlamaya çalışır. Dikkate alınmazsa da istifa edersiniz.

“MİT’LE SURİYE’YE TERÖR İHRAÇ EDİYORUZ”

- Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Harp Akademileri’ndeki konuşması ittifak arayışı olarak yorumlandı. Sizce de Erdoğan, askerlerle ittifak mı arıyor?
Cumhurbaşkanı, Harp Akademileri’nde TSK’ya yönelik komplo ve kumpaslardan bahsetti ama bununla kendisini kurtarması mümkün değil. Eğer TSK’ya yönelik bir komplo varsa, kumpas varsa bunun siyasi sorumluluğu kendisine aittir. İktidar o hakimleri, savcıları meslekten ihraç etmekle bu işten kurtulamaz. Cumhurbaşkanı, MİT Müsteşarı’nın istifasından sonra Silahlı Kuvvetler’le ittifak arayışına girdi. Sanıyorum AK Parti içinde de kendisine karşı gruplaşmalar gördü. Bu nedenle yeni ittifaklar aradı.

- TSK yıllarca terörle mücadele ve Kürt sorununda en önemli aktördü. Ancak çözüm süreci ve Suriye krizinde devre dışı bırakıldı? Bu iki hayatî dosya neden MİT’te?
Evet maalesef. Bu normal değil. MİT’in yapacağı işler belli. MİT, Suriye’de bir harekât yönetemez. Bir komşu ülkeye MİT aracılığı ile terör ihraç ediyoruz. Üstelik MİT bunu yaparken paralı askerler kullanıyor. O silahların yarın nereye gideceği belli değil.

“ŞİRKET MİT ADINA ÇALIŞIYOR”

- MİT, Suriyeli muhaliflere silah mı gönderiyor?
Muhaliflerin silahlarının bir kısmı MİT aracılığıyla gidiyor. MİT cihatçı gruplara silah gönderiyor. Katar aracılığı ile kurulan naylon şirketler var. Onlar aracılığı ile IŞİD’e, El Nusra’ya paralı asker sevkiyatı yapılıyor. Türkiye’deki bu şirketlerin tespit edilmesi lazım… Mesela emekli bir tuğgeneralin kurduğu bir şirket Suriye’ye paralı asker gönderiyor. Şirket MİT adına çalışıyor, başka türlü çalışamaz çünkü… Hükümetin buna mani olması lazım ama… MİT’in de bunları takip ediyor olması lazım. Ama bakın bu sevkiyatı ortaya çıkaran TIR savcıları ne oldu?

- MİT’in siyasi iktidarla bu kadar yakın olması ülke güvenliği için riskli değil mi?
Risk tabii. MİT Müsteşarı farklı amaçlarla, sanki bir özel elçi gibi kullanıldığı için iktidarın sır küpü oldu. Bu yanlıştır. Çünkü Milli İstihbarat iktidarın değil, ülkenin istihbarat birimidir. Buna rağmen TSK ile MİT arasındaki işbirliği hâlâ sürüyor. MİT Müsteşarı ile genelkurmay istihbarat başkanı çok yakın çalışır. Müsteşar her hafta komutana bilgi verir, başbakan ve cumhurbaşkanına çıkmadan önce. Komutan istihbarat talebinde bulunur.

“ÖZERKLİK VAADİ ÜLKEDE ÇATIŞMA ÇIKARIR”

- Asker çözüm sürecinde nerede duruyor? Siz süreci nasıl görüyorsunuz?
Kürt meselesinde de yanlış gidildi. PKK’ya silah bıraktırdıktan sonra siyasi çözüm üretmek, müzakereye öyle başlamak lazımdı… Özerklik taraftarı değilim ama her şey konuşulabilir. Yoksa buradan yürüyelim, olmazsa geri döneriz olmaz. O zaman risk çok büyür, çatışma başlar. Seçimden sonra müzakere sürse bile iktidar vaatlerini tutamaz. Çıta çok yukarıda tutuldu çünkü. Özerklik vaadi bu ülkede çatışma çıkarır. PKK’nın da silah bırakacağı filan yok. PKK, ABD ve Batı ile müttefik oldu. Bu nedenle Batı da çatışma istemiyor çünkü ayağını basacağı başka zemin yok.

ULUDERE, TÜRKİYE’YE KOMPLOYDU

- Uludere, Kürt sorunu için dönüm noktası oldu? O vahim olaydan sonra operasyonlar durdu ve müzakereler başladı. Sizce ortada bir ihmal mi yoksa kasıt mı var?
Uludere’de Türkiye’ye komplo kuruldu. O bölgeye Predatör’le baktığınızda onların kaçakçı olduğunu görürsünüz. Genelkurmay Karargâhı’nın bu nedenle ateş emri vermemesi gerekirdi. Pilotun kabahati yok çünkü koordinat aşağıda verilir ve yukarıda bir şey görmez. Kaçakçılarla birlikte bölgede PKK’lı Bahoz Erdal’ın da bulunduğu istihbaratının geldiği söyleniyor. Ama bunun için 40 kişiyi öldüremezsiniz. Bölgedeki jandarmaya sorsalar bile onların kaçakçı olduğunu öğrenirlerdi. Hata TSK’nın hatası. Hatayı başka yerde aramaya gerek yok. Yanlış istihbarat MİT’ten ya da ABD’den gelmiş sonraki mesele… Genelkurmay Başkanlığı’ndan emir gelmedikçe Hava Kuvvetleri bir tek uçağı bile havalandırmaz. Uludere dönüm noktası oldu.  PKK ile siyasi zemine çekildi. Dağlıca baskını da öyleydi. Böyle bakınca kasıt var gibi görünüyor. Emri verenlerin ne gibi ilişkileri olduğunu araştırmak lazım…

“ERBAKAN VE DEMİREL DİRENSE OLMAZDI”  

- 28 Şubat, soğuk savaş sonrası TSK’nın ilk darbe girişimi olarak nitelenebilir mi?
28 Şubat, Silahlı Kuvvetler’le beraber iş çevrelerinin işbirliğiyle hazırlandı. Sadece askerin işi değil. Aslında 28 Şubat’ta rahmetli Erbakan çıksa ve mesela 27 Nisan’da olduğu gibi, “kabul etmiyoruz” deseydi, asker darbe falan yapamazdı. Hiç kimse de sesini çıkartamazdı. Sincan’da tank yürütmekle olmaz bu işler.  Darbe yapmak öyle kolay bir şey değil. Eğer o gün Erbakan, Cumhurbaşkanı Demirel’den gereken desteği görseydi ve karşı dursaydı, darbe filan yapılamazdı. Tehdit değerlendirmesini askerler hazırlar ama belgeyi Bakanlar Kurulu imzalar. İsteseler o tehdit değerlendirmesini değiştirebilirlerdi ama olmadı. Çünkü Erbakan’da da, Demirel’de de geçmişten gelen bir asker korkusu vardı. Düşünün 12 Eylül’ün getirdiği çok büyük bir yıkım var. 600 bin kişi yerinden yurdundan edilmiş. Hem Demirel hem de Erbakan daha önce darbeye maruz kalmışlar. Hatta 12 Mart 71’de Erbakan İsviçre’ye gitmiş, oradan getirtilmiş. 12 Eylül’den sonra her ikisi de Zincirbozan’a gönderilmiş. Mağdur edilmiş. Bu yüzden 28 Şubat’ta darbe ihtimali yoktu ama asker korkusu vardı.

- “Asker-millet el ele” sözü bana uygun değil
Siz ülke sorunlarını siyasete bırakan demokratik bir ordu bakış açısına sahipsiniz. Bu bakış açısı Vatan Partisi’nin çizgisiyle çelişmiyor mu? Burası sizin için doğru adres mi sizce?

Ben Doğu Perinçek ve arkadaşlarıyla hapishanede tanıştım. Daha öncesinden bir sempatim de yoktu. Tanıştıktan sonra büyük bir mücadele içinde olduklarını gördüm. Dava sürecinde bizim arkamızda duran kimse yoktu. En zor zamanlarda yanımda oldular. Annem öldü, onlar yanımdaydı. Şimdi ben de onlara destek veriyorum. Bu kişisel nedenler dışında ülke bütünlüğü, altı ok gibi ortak noktalarımız var. Ama “asker millet el ele” lafları filan bana uygun değil. TSK’ya düşen, kendi görevini yapmaktır. Silahlı Kuvvetler, iktidar olmak için araç değildir.

Знаете что это такое?

Знаете что это такое? Это почтовая марка с изображением обезглавленных марокканских мусульман от рук французов, которая использовалась во Франции в 1922 году.

Erməni qızlarının Şuşanın Cıdır düzündə moda nümayişi(VİDEO, FOTO)

Erməni qızlarının Şuşanın Cıdır düzündə moda nümayişi(VİDEO, FOTO)

.

Rusiyalı iş adamı, fermer German Sterliqovun həyat yoldaşı Ermənistanın işğal etdiyiAzərbaycan torpaqlarında - Şuşanın Cıdır düzündə moda nümayişi təşkil edib.

Dunyaxeber.com-un məlumatına görə, Alyona Sterliqova bu haqda Rusiya mətbuatına özü danışıb. Moda nümayişi dünən - avqustun 29-da keçirilib. Alyona Sterliqova pambıq və ipək parçalardan hazırlanmış donları nümayiş etdirib.

Fermerin həyat yoldaşı bildirib ki, geyimləri Ermənistan pulu ilə 60-120 min dram (təxminən 124-248 ABŞ dolları) arası qiymətə satmaq niyyətindədir.


Erməni qızların Alyona Sterliqovanın paltarları ilə Şuşada çəkdirdiyi şəkillər


Alyona Sterliqovanın Şuşada gördüyü işlər haqqında German Sterliqov özünün vkontakte sosial şəbəkəsindəki səhifəsində də kifayət qədər video görüntülər, şəkillər, xəbərlər paylaşıb.

Alyona Sterliqovanın Şuşada təşkil etdiyi nümayişdən video görüntü



Erməni qızların Alyona Sterliqovanın paltarları ilə Şuşada çəkdirdiyi şəkillər



Erməni qızların Alyona Sterliqovanın paltarları ilə Şuşada çəkdirdiyi şəkillər


German Sterliqov iyul ayında Azərbaycanın icazəsi olmadan Dağlıq Qarabağa getmişdi. O, burada keçirdiyi mətbuat konfransında Qarabağla Rusiyanı yaxınlaşdırmaq istədiyini bildirmişdi.

Bununla belə o, avqustun 3-də gecə Rusiyaya qayıtmaq istəyib. Lakin "İnterpol"unAzərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Milli Mərkəzi Bürosu onun tutulub istintaqa cəlb edilməsi üçün axtarış apardığına görə, vəkili ona Rusiyaya getməməyi məsləhət görüb. Yalnız İnterpol axtarışı dayandırandan sonra rusiyalı fermer Rusiyaya qayıdıb. 

Axtarışın dayandırılmasını isə siyasi motivlərlə əlaqələndiriblər. "Bu, İnterpolun nizamnaməsinə ziddir. İnterpol komissiyası Sterliqovun Azərbaycan tərəfindən siyasi təqib edildiyini tanıyıb. Təxminən 10-15 gün ərzində Sterliqovun adın İnterpolun axtarışlar bazasında olub. Avqustun 21-dən isə onun beynəlxalq axtarışı dayandırılıb", - deyə Sterliqovun vəkili bildirib.

Azərabycanın işğal edilmiş ərazilərinə getdiyinə, orada fəaliyyət göstərdiyinə görə German Sterliqov Azərbaycanın "qara siyahısı"na salınıb. İyulun 22-də isə "Moskovski komsomolets" qəzetində Andrey Zavyalovun "Azərbaycan səfiri Bülbüloğlu Sterliqovun Qarabağa səfərinin nəticələrindən danışıb" adlı açıqlaması dərc olunub. 

Milyonçumuzun faciəli ölümü..Elmar Memmedov..

Milyonçumuzun faciəli ölümü..

Vaxtilə təkcə bütün Azərbaycanda deyil, keçmiş SSRİ məkanında yaxşı tanınan bir şəxs – postsovet məkanında ilk azərbaycanlı milyonçu Yelmar Məmmədov.

O, yaddaşlarda təkcə milyonçu kimi deyil, həm də xeyirxah, səxavətli adam kimi qalıb. Onu tanıyanlar belə xarakterizə edirlər.

Tərcümeyi-halında yazılır ki, Yelmar Məmmədov 28 iyun 1957-ci ildə Qubadlı rayonunun Aşağı Mollu kəndində kolxozçu ailəsində anadan olub. Çox kiçik yaşlarından anasını itirərək yetim qalan balaca Yelmar hələ uşaq ikən həyatın acılarını dadır, yoxsulluğun, zəhmətin nə olduğunu öyrənir.

Orta məktəbi bitirəndən sonra Bakıya gələrək ali məktəbə imtahan verir, ancaq müsabiqədən keçə bilmir. Bundan sonra doğulduğu rayona qayıtmaqdan vaz keçən Y.Məmmədov 1975-1976-cı illərdə Bakıda qalıb zavodda fəhlə işləyir.

1976-cı ildə onu hərbi xidmətə aparırlar. Hərbi xidmətini Rusiyanın Çita şəhərində başa vurur.

Hərbi xidmətdən sonra, 1978-ci ildə tale təsadüfən onu Özbəkistanın paytaxtına - Daşkəndə gətirir. Şəhər və adamları onun xoşuna gəlir. Bir müddət Daşkənddə qalıb fəhlə işləyir, eyni zamanda 1983-cü ildə Daşkənd Ali Milis Məktəbinə daxil olur. Sonralar isə Moskvada Ümumittifaq Ali Hüquq Məktəbinin qiyabi şöbəsində təhsil alır.

Ehtiyac üzündən Daşkəndi tərk etməyə məcbur olan Yelmar Məmmədov Rusiya Federasiyasının Komi Muxtar Respublikasındakı Uxta şəhərinə gedib çıxır. Uxta şəhərində Neft Kəşfiyyatı İdarəsində işə girən Yelmarın bəxti nəhayət üzünə gülür. O, əvvəlcə fəhlə, sonra usta, mühəndis, şöbə rəisi və baş mühəndisin müavini olur.

1988-ci ildə SSRİ dağılmağa yaxın ərəfədə sahibkarlıq haqqında qanunun çıxmasından faydalanan Y.Məmmədov əvvəlcə dörd nəfərlik "Trud" kooperativini açır. Kooperativin ilk işi bir zavodun damını örtmək olur. Bu işdən əldə olunan gəlirlə yeni avadanlıq alır, əlavə işçi qəbul edir. Artıq 1 ildən sonra onun işçilərinin sayı min nəfər olur. Az sonra Komi Muxtar Respublikasında tanınmış sahibkara çevrilən Yelmar Məmmədov burada xalq deputatı da seçilir.

O, 1990-cı ildə "Mariya" Assosiasiyasını təsis edir. Bundan sonra fəaliyyəti bir qədər də genişlənir. Bir neçə şəhərdə "Mariya" Assosiasiyasının filiallarını yaradır. Eyni zamanda bir neçə bank açır. Rusiya televiziyası ilə göstərilən "Mariya Assosiasiyası" adlı sənədli filmdən sonra keçmiş SSRİ-nin hər yerində rəsmi milyonçu azərbaycanlı tanınmağa başlayır. Həm milyonçu, həm də səxavətli adam kimi şöhrətlənən Yelmarın sorağı vətəni Azərbaycana da gəlib çatır.

Yelmar Məmmədovun assosiasiyası Almaniya və Finlandiyada müxtəlif müqavilələr bağlayır, Ermənistan istisna olmaqla, keçmiş sovet respublikaları ilə əlaqələr yaradır. Fəaliyyət dairəsini daha da genişləndirib, ABŞ-la iqtisadi əlaqələrə malik olur.

O, 1992-ci ilin avqust ayında müvəqqəti Azərbaycana qayıdır. Bu vaxt artıq SSRİ dağlmış, müstəqil respublikalar arasında əlaqələr qırılmış, münaqişələr başlamışdı. Azərbaycan da Ermənistala ədalətsiz müharibəyə cəlb edilmişdi.
Cəbhədəki məğlubiyyətlər Yelmar Məmmədova pis təsir edir. Məhz buna görə də xaricdə bir təyyarə icarəyə götürür, cəbhə üçün paltar, müxtəlif ərzaq malları yükləyib Bakıya gəlir. Azərbaycanda vəziyyətlə tanış olandan sonra görür ki, cəbhəyə humanitar yardım yox, həqiqi kömək lazımdır. Elə bu məqsədlə də Bakıda "Yelmar İnterneyşil" kooperasiyasını yaradır. Həmin kooperasiyaya 3 tikinti idarəsi, 3 müstəqil bank, ticarət mərkəzi, sığorta şirkəti və s. daxil idi. Tezliklə "Yelmar İnterneyşil"də çalışanların sayı 3000-dən yuxarı qalxır.

Bakıda olduğu dövrdə siyasətə meyl edən Yelmar Məmmədov Azərbaycan Yurddaş Partiyasının sədr müavini seçilir. O, xeyirxah əməllərinə görə Bakıda "General Məhəmməd Əsədov" mükafatına layiq görülür.

Lakin Yelmar Məmmədov arzu və istəklərini gerçəkləşdirə bilmir, ömrü yarıda qırılır.

12 aprel 1995-ci il tarixində həyat yoldaşı ilə birgə Daşkənddə olan Yelmar Məmmədov çox müəmmalı şəkildə ölür. O vaxt rəsmi məlumatlarda bildirilirdi ki, onlar yatdıqları otağa qaz sızması olub və tanınmış iş adamı xanımı ilə birgə qazdan boğulub ölüblər. Amma buna inananlarla müqayisədə 38 yaşlı Yelmar Məmmədovun qəsdən öldürüldüyü qənaətinə gələnlər daha çox idi. Yelmar Məmmədovun dörd övladı – iki qızı, iki oğlu qalıb.

“At xəstəsi”, yoxsa dövlət adamı “matuşka” Yekaterina?!

1729-cu ilin 21 aprelində Prussiya generalı Anqalt-Serbin şahzadəsi Xristian Avqustun ailəsində bir qız uşağı dünyaya gəldi. Ona Sofiya Frederika Avqust adı verildi. Deyilənlərə görə, qızın əsl atası Prussiya kralı böyük Fridrix olub. Əslində, deyilənlərə inanmaq da olar. Çünki qızın anası Yelizaveta İohanna sağ-əməlli yuvanın quşu deyildi. Ancaq qəhrəmanımızın həyatının bir çox tərəfləri kimi bu məsələ də gələcək nəsillər üçün sirli qalıb. Dəqiq bilinən yalnız budur ki, ata-qız bir-birilərini çox sevirmişlər. Di gəl, qızcığaz anası ilə heç cür yola getmirmiş. Bizlərdə qızları oxlovla tərbiyə elədikləri kimi, Yelizaveta İohanna da evdə “Fike” deyib çağırdıqları qızı tez-tez yağlı silləyə qonaq eləməli olurmuş. Sofiyanın uşaqlığı elə də asan keçməyib. Gah qayçıyla az qala gözünü çıxarıb, gah da qızılca tökərək həftələrlə başıqırxıq gəzməli olub. Hətta bir xəstəlikdən Fike az qalıbmış ki, əyrimçə qalsın…

Ancaq Tanrının ona rəhmi gəldi, ilan balası kimi böyüyüb boya-başa çatdı. 15 yaşında olan Fiki fransızca danışır, pastorla ilahiyyat mövzularında əməlli-başlı mübahisə eləyir, cəmiyyətdə hökm sürən ədəb qaydalarına riayət eləyirdi. Ərgən qız özünün gələcəyi ilə bağlı təxmini planlardan da xəbərdarıydı. Hər halda İmperatriçə Yelizaveta Petrovna onu Rusiyaya dəvət eləyəndə qətiyyən təəcüblənmədi: o, İmperiya taxt-tacının varisi, İmperatriçənin qardaşı oğlu Pyotr Fyodoroviçin arvadı olmalıydı. Onlara elə belə arvad lazımıydı: şirin, dilli-dilavər, nəsil-nəcabətli və cızığından çıxmamaq üçün kasıb… Sofiya Frederika Avqust beləsindəniydi…

1744-cü ilin şaxtalı yanvar günündə Fike anasıyla birgə Rusiya sərhədini keçdi. Onları əsl çarlara layiq qarşıladılar: bəzəkli kareta, mühafizəçilər, fəxri qarovulla birgə. Gənc qız İmperatriçənin çox xoşuna gəldi. Sofiya Frederika Avqust pravoslavlığı qəbul eləyib Yekaterina Alekseyevnaya çevrildi. Bir neçə gün sonrasa gənc varis böyük knyaz Pyotr Fyodoroviçə arvad oldu. Bu kəbindən sonra «qara qız»ın qara günləri başladı. Sən demə, həqiqətən, oddan kül törəyərmiş: I Pyotr boyda nəhəngin nəvəsi lap maymaq idi. 16 yaşlı bu adam əqli baxımdan əməlli-başlı geridəydi. Cavan ərciyəzin problemləri elə birinci gecədəncə aşkara çıxır… Sonralar Yekaterina xatirələrindən yazacaqdı: «Mən başa düşdüm ki, bu adam məni sevmir və mən də onu sevə bilmərəm. Bu adam ancaq gözlərim qarşısında başqa qadınların arxasınca düşməyi bacarır».

Beləcə, İmperiyanın birinci gəlini özünü bədbəxt və bəxtsiz hesab eləyə-eləyə yaşayır, İmperatriçə də ondan nəvə gözləyə-gözləyə ayları saymaqda davam eləyir. Axırda gəlinin doğmamasından təngə gələn Yelizaveta ona təklif eləyir ki, cəhənnəm, Romanovlar sülaləsindən kimi istəyir seçsin, ondan hamilə qalsın. Yekaterina Sergey Saltıkovu seçir və bir il sonra gələcək İmperator Pavel doğulur. Ancaq bu hadisədən sonra onun əriylə münasibətləri tamamilə pozulur. Pyotr Fyodoroviç hər yerdə açıq şəkildə bildirir ki, bu uşaq ondan deyil və tezliklə Yekaterinanı boşayıb, başqasıyla evlənəcək. Bu arada onun siyasi sürüşkənliyi ilə bağlı «çp»si ifşa olunur: sən demə, gənc qadın xeyli vaxtmış ingilis səfiriylə siyasi məsələlərlə bağlı məktublaşırmış. İmperatriçə xeyli qəzəblənsə də, sonunda gəlinini əfv edir. Bu hadisədən bir müddət sonra Yelizaveta ölür və Yekaterinanın ərciyəzi taxta oturur. Ancaq əvvəldən gözlənildiyi kimi, Pyotr Fyodoroviç İmperiyada aləmi bir-birinə qatır: Prussiya ilə alçaldıcı şərtlərlə müqavilə, ordunun məvacibinin verilməməsi, sarayda baş verən hərc-mərclik onun olub-qalan nüfuzunun da itməsinə səbəb olur. Yekaterina isə əksinə, ərindən fərqli olaraq sarayda əməlli-başlı hörmət qazanır, vaxtını boş keçirmir, tarixə, fəlsəfəyə dair kitablar oxuyur, dövrünün məşhur filosoflarıyla yazışır. Təbii ki, məşuqlar-filan da öz yerində. Artıq o, Qrioqri Orlovla münasibət qurmuş, bu gəncin vasitəsiylə orduda – zabitlər və əsgərlər arasında böyük hörmət qazanmışdı. Nəhayət, an gəlib yetişir. Ərinin onu rahibəliyə göndərməsiylə bağlı şayiələr bütün şəhəri bürüyəndə Yekaterina məşuqu Orlovun köməkliyi ilə 1762-ci il iyunun 25-də qvardiya ilə Peterburqa daxil olur və ərini həbs etdirir. Təxminən 10 gün sonra Pyotr Fyodoroviç müəmmalı şəkildə ölür. Qadın isə II Yekaterina adıyla Rusiyanın İmperatoru olur! Bundan sonra Rusiya dövlətçiliyinin ən şanlı illəri başlayır. Həqiqətən, bu tamam ayrı bir mövzudur. O, idarəetməyə özündən sonra yüz illər davam eləyəcək qaydalar gətirdi. 33 yaşlı gənc İmperatriçə başa düşürdü ki, yeganə çıxış yolu həqiqi hakimiyyəti əldə eləməkdir. Bunun üçün o, cəmiyyətin müxtəlif sahələrində dövrünədək görünməmiş islahatlar apardı. Romanovlar sülaləsində çarların heç biri nəzəri baxımdan hakimiyyətə onun qədər hazır deyildilər. Yekaterina siyasətdə olduğu kimi, elmdə, mədəniyyətdə də böyük işlər gördü. Bir dəfə dedim, həqiqətən, onu yalnız I Pyotrla müqayisə eləmək və bu müqayisədə hətta birinciliyi ona vermək mümkündür. Sadəcə, Yekaterinanı azacıq başıaşağı eləyən əməlləriydi… O əməlləri ki, bir dövlət adamı kimi qüdrətindən daha çox onlardan danışılır, yazılır. Bəli, Rusiya taxtının sahibi doğrudan da manyakal dərəcədə kişi xəstəsiydi. Qriqori Orlov məşuqu olmaqla bərabər həm də çariça üçün ordudan cavan, yaraşıqlı oğlanlar tapmaqla məşğul idi. Qriqori pəzəvəngliyini hətta bir sistem halına salmışdı. Məsələn, namizəd tapılan kimi sarayda məhz bu işlər üçün nəzərdə tutulmuş həkim otağında yoxlamadan keçir, sonra başqa bir qadının yatağında qüdrəti yoxlanılır, yalnız bu prosedurlardan sonra «Matuşka Yekaterina»ya təqdim olunurdu. «Rusiyanın anası» isə gənc oğlanları əlcək dəyişirmiş kimi dəyişirdi. Bu gün araşdırmaçılar İmperatriçənin ən məşhur məşuqları sırasında Saltıkovun, Rusiyadakı Polşa səfiri Ponyatkovskinin, artıq barəsində danışdığımız Qriqori Orlovun və onun qardaşının, zabit Vasilçikovun, Smolensk zədaganı Potymokinin, kazak Zavodskinin və digərlərinin adını çəkirlər. Qısası, Yekaterina gözünə xoş görünən, yaxud həvəsinin kəllə-çarxa çıxdığı vaxtda kiminlə oldu yatağa girməyi bacaran birisiydi. Hətta onun bir dəfə sarayın sobaçısı ilə yatması haqqında da danışılır. Söyləyirlər ki, İmperatriçə otağının soyuq olduğunu deyir. Ancaq sobaçı yazıq otağı nə qədər qızdırırsa, Yekaterina elə «soyuqdur» deyib durur. Axırda xoşbəxt sobaçı çariçasının yatağına girməklə onu qızdıra bilir. İmperatriçə də ona borclu qalmır: sobaçının nəsli Teplov zadəgan soyadını alır…

Ümumiyyətlə, hökmdar qadın həmişə öz məşuqlarına qarşı son dərəcə diqqətli olub. Onun yatağını bölüşənlərin hamısı ya zadəgan titulu, ya torpaq sahələri, ya vəzifə, ya da böyük miqdarda pul mükafatı alıblar.

İndi neyləyəsən ki, bu qədər məşuqların arasında bu qadın yalnız bircəciyini həqiqətən sevib. Lanski soyadlı 22 yaşlı bu cavan zabit Tuladanıydı. O, yeganə məşuquydu ki, İmperatriçidən heç nə qəbul eləmək istəmirdi. 60 yaşlı qadın isə ona o qədər vurulmuşdu ki, hətta ərə getmək fikrindəydi. Ancaq Lanskinin sağalmaz xəstəliyi və ölümü buna mane olur. Müasirləri yazırlar ki, o boyda çariça cavan sevgilisinin ölüm yatağının böyrünü kəsdirib şəxsən özü ona qulluq eləyirmiş. Lanski can verəndə isə İmperatriçə onun başını dizinin üstünə alıb zar-zar ağlayır…
***

…Yuxarıda çaparaq xatırlatdığımız məşhur «at olayı» əslində, Yekaterinanın ölümüylə bağlı danışılır. Guya, «Rusiyanın anası» kişilərdən bezib, axırda özünü atın ağuşuna atıb, bu «məhəbbətin» də axırı faciəylə bitib. Təbii ki, çariçanın həyatıyla ilgili bir sıra şayiələr kimi, bu məsələ də uydurmadır. Bu gün Rusiya tarixşünaslığında II Yekaterinanın ölümüylə bağlı müasirlərinin konkret yazıları, şahidlərin ifadələri var. Nəinki Rusiyada, həm də bütün dünyada siyasi vəziyyətin dəyişməsinə səbəb olan bu hadisə 1796-cı il noyabr ayının 5-də baş verib. Hər səhər adəti üzrə yataqdan duran kimi bir fincan kofe içib ayaqyoluna keçən Yekaterinanın orada çox ləngidiyini görə xidmətçi qapını açanda yerə uzanmış çariçanı görür. Həyatının sonlarında xeyli kökəldiyi üçün beş nəfər zorla onu otağa gətirib, elə yerdəcə açdıqları döşəyə uzadırlar. Çariçada belə hallar olanda adətən damarını çərtib, qanını buraxırdılar. Ancaq daha geciydi… Saray həkimi gözləri qapalı, üzü məxməri rəng almış, ağzından köpük gələn xəstəyə kömək eləyə bilmir: çariçanın beyninə qan sızmışdı. Rusiya tarixinin ən böyük dövlət adamlarından olan Yekaterina Alekseyevna üç günlük əzabdan sonra huşu özünə qayıtmadan müqəssir ömrünü başa vurur. Deyirlər, çariça can verəndə onun başdanxarab oğlu, taxt-tacın vəliəhdi Pavel anasının qarnının üstündən o tərəf — bu tərəfə tullanmaqla bütün otaq boyu gəzib, onu çar eləyəcək vəsiyyətnaməni axtarırmış…

Xalq qəhrəmanı Sultan bəy..

Xalq qəhrəmanı Sultan bəy..Ermənilərə bu günə qədər onu qədər ağır zərbə vuran olmayıb.. Ermənilər 1986-cı ildə Livanda cıxan bir dərgidə yazırdılar:"Sultan bəy olmasaydı biz Qarabağı əsrin əvvəlində əldə etmişdik." Zabux döyüşündə erməni generalı Andronik qadın paltarında döyüş meydanından qaçır. Yerin behişt olsun Sultan bəy....
Özünü vətəndaş hesab edən hər bir kəs paylaşsın ki,dostları görə bilsin qəhrəmanımızı.